Tìm kiếm

Bộ phim “Extraordinary Attorney Woo” (Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo) khơi dậy sự quan tâm của công chúng về căn bệnh tự kỷ và mang đến góc nhìn khác về bình đẳng cơ hội, nhưng liệu những gì phim mô tả có đúng với thực tế? Góc nhìn khác về bình đẳng cơ hội Hiện tại, Tập 12 của bộ phim đã được lên sóng tối 4.8 ghi nhận rating 14.9%. Từ những ngày đầu phát sóng, phim liên tục duy trì tỷ suất người xem trên 10% và đứng đầu bảng xếp của nhà Netflix. Bộ phim xoay quanh cuộc sống và công việc của nữ luật sư tự kỷ Woo Young Woo do Park Eun Bin thủ vai sở hữu IQ 164 và gặp khó khăn trong giao tiếp xã hội. Phim được mô tả là “tác phẩm có khả năng chữa lành” vì đã miêu tả chân thực về chứng bệnh này cùng sự hỗ trợ của các đồng nghiệp.  Tuy nhiên, đi đôi với sự bùng nổ này, “Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo” cũng dấy lên lo ngại về độ thực tế của câu chuyện và ảnh hưởng lên nhận thức về chứng “Asperger”, một loại hội chứng tự kỷ. Truyền thông Hàn đưa tin nhiều cuộc bắt nạt đã xảy ra bằng cách sử dụng tên Woo Young Woo. Một người đàn ông chia sẻ: “Có một học sinh ở trường của vợ tôi bị rối loạn phổ tự kỷ, tình trạng nặng hơn Woo Young Woo một chút. Giờ đây, những đứa trẻ khác sẽ tìm đến học sinh đó để xem em ấy có hành động như Woo Young Woo không. Chúng còn hỏi rằng ‘Woo Young Woo rất thông minh nhưng tại sao bạn lại không như vậy?'”. Nhiều người cho rằng bộ phim đã tạo nên hiệu ứng tiêu cực, khiến cho xã hội săm soi và kỳ vọng hơn ở những người mắc chứng Asperger. Một người phụ huynh khác cũng bày tỏ sự thất vọng rằng “Ở Hàn Quốc, nơi nhiều người tin rằng những đứa trẻ khuyết tật về phát triển nên được giám sát bởi người giám hộ 24/7 và phải ở nhà, tuy nhiên Woo Young Woo dường như là người duy nhất có thể đi ra ngoài và hòa nhập cùng xã hội”.  Ngoài ra, một làn sóng bắt chước cách nói chuyện, đi lại, niềm yêu thích cá voi, … giống nữ luật sư đã gây không ít những tranh cãi trái chiều. YouTuber Misunjjang đăng tải video để tóc ngắn, đeo tai nghe và ăn kimbap theo chiều dọc. Cô nhắc đến tên nhân vật và gọi đây là “bệnh Woo Young Woo” dưới phần chú thích. Tiếp đến, kênh Wowcow làm về nội trợ cũng gây phẫn nộ khi bắt chước những động tác của nhân vật bị tự kỷ. Ngay sau hàng nghìn bình luận về hành động của các blogger, 2 Youtuber đứng trước sự tẩy chay dữ dội này đã phải đăng bài xin lỗi cho hành động này. Trên thực tế, khi vào vai Woo Young Woo, nữ diễn viên Park Eun Bin đã rất lo lắng và sợ hãi. Cô có cố vấn nhân vật riêng để đảm bảo mọi hành động diễn ra trong phim đều chính xác, khách quan. Những điều trên cũng đủ để hiểu rằng với độ thành công của bộ phim, đó hẳn là con dao hai lưỡi và vẫn quan trọng là cách tiếp nhận thông điệp của khán giả và không thể phủ nhận những ý nghĩa mà phim đã trao gửi đến chúng ta. Tuy nhiên nhờ đó, cộng đồng những người khuyết tật về phát triển nói chung, chứng bệnh tự kỷ nói riêng được quan tâm và cảm thông hơn. Tương lai cơ hội nghề nghiệp cho người khuyết tật Khi tương lai phát triển theo khuynh hướng linh hoạt hơn, làm việc từ xa nhiều hơn, giảm cách làm việc truyền thông, điều này có ý nghĩa gì đối với người khuyết tật. Tương lai công việc đối với họ như thế nào và họ cần chuẩn bị những gì cho những điều sắp tới? 1. Cơ hội công việc truyền thống được rộng mở hơn cho cộng đồng người khuyết tật Trong thời kỳ đỉnh điểm của cuộc suy thoái năm 2008, Alok, người bị điếc, đã được thuê theo hợp đồng với những ứng viên khiếm thính và những người không khuyết tật khác. Hai năm sau, nhiều người khiếm thính, bao gồm cả Alok, đã trở thành nhân viên toàn thời gian. Lý do rất đơn giản: khả năng cạnh tranh. Alok đã trải qua những mô phỏng khắt khe về các loại công việc khác nhau và học cách kỳ vọng vào bản thân nhiều hơn những kỳ vọng thấp mà gia đình dành cho anh. Anh Phạm Như Ý (34 tuổi, quê Phú Yên) khuyết tật vận động, bại liệt 2 chân sau một cơn sốt lúc 3 tuổi. Quê nghèo, gia cảnh khó khăn, ba mất khi Ý mới 8 tuổi. Nghỉ học từ sớm vì hoàn cảnh gia đình, nhưng với tinh thần học hỏi anh hiện nay đã có được một công việc ổn định trong ngành digital marketing, một nơi theo anh nhận xét “đông nhân viên, nhưng tôi thấy rất hào hứng, bình đẳng và được tôn trọng. Công việc cũng vậy, không phải quan tâm về khuyết tật mà là khả năng của mỗi cá nhân” Như vậy, sự phát triển của Alok ở một trời tây và anh Ý ở trời ta đã cho thấy rằng vẫn rất khả thi để có thể được làm trong những công ty toàn diện (inclusive organization) nơi luôn tạo sự bình đẳng cho mọi nhân viên, sử dụng quy trình hoà nhập người khuyết tật từ đầu đến cuối. Có những mô tả công việc trong tay giúp họ nhận biết được những rào cản của mình và tự tìm kiếm đáp án để có thể cạnh tranh với những ứng cử viên khác. Ở các công ty này, họ cũng được nhận những đánh giá toàn diện và rất được khuyến khích phát triển. Nhiều công ty cũng được khuyến khích phân bổ nguồn ngân sách để mua các thiết bị để hỗ trợ họ nếu cần. 2. Một sân chơi bình đẳng trong trò chơi nghề nghiệp Các tiêu chuẩn hòa nhập dành cho người khuyết tật cần được thiết lập cho phân ban nhân sự phối hợp với các tổ chức xã hội tiên phong trong lĩnh vực này.  Một số công ty tuyển dụng người khuyết tật đã chùn bước khi đội ngũ nhân sự đối xử với người khuyết tật một cách bất bình đẳng. Ví dụ, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo để phỏng vấn có thể phân biệt đối xử đối với những người khuyết tật. Việc tuyển dụng một người khuyết tật đòi hỏi các công ty phải có “tâm lý lựa chọn” thay vì “tâm lý loại bỏ”. Khi các công ty nhận được hàng nhìn hồ sơ, họ cố gắng loại bỏ các ứng cử viên thông qua các tiêu chí chẳng hạn như bằng cấp hoặc những tiêu cực tuyển dụng trong đó khuyết tật có thể xuất hiện như một điểm tiêu cực và do đó sẽ bị loại bỏ.  3. Các công ty tuân thủ với các tiêu chuẩn trợ năng Công việc của những người khuyết tật ở các công ty được thực hiện hoá vì đã được đảm bảo các phần mềm mà họ sử dụng có thể truy cập được hoặc có sự can thiệp của chuyên gia để làm nó có thể dễ dàng truy cập với họ. Quy trình trang bị của doanh nghiệp buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn về khả năng tiếp cận phổ quát. Không nên mua phần mềm nào cho đến khi chưa đáp ứng tiêu chuẩn WCAG, là một bộ tiêu chuẩn trong xây dựng Website, được tổ chức W3C đưa ra nhằm xác định cách làm sao cho nội dung Web dễ tiếp cận hơn với người khuyết tật. 4. Cần có những kỳ vọng hợp lý Sự cạnh tranh và kỳ vọng của bản thân là những khía cạnh cơ bản đối với người khuyết tật. Điều quan trọng là phải thực hiện đào tạo và phát triển kỹ năng hoà nhập dành cho người khuyết tật khác nhau, đặc biệt là các kỹ năng được đề cập trong báo cáo “Tương lai việc làm năm 2020” của diễn đàn kinh tế thế giới. 5.Xây dựng ngọn lửa tham vọng Điều quan trọng là phải gieo mầm ý chí ngay từ khi còn nhỏ thông qua các chương trình “kết nối sớm” (early connection), chương trình cung cấp các dịch vụ và hỗ trợ phát triển cho các gia đình có con bị khuyết tật hoặc có nhu cầu bổ sung. Họ cũng có thể bắt đầu từ các tài nguyên nguồn mở như bảng việc làm dành cho người khuyết tật. Họ cũng cần phải biết về các công việc có nhu cầu, các xu hướng thị trường mới nhất và các công việc “không phải thông thường”, như xem video trên mạng xã hội. Ở một quốc gia như Ấn Độ, nơi cha mẹ có vai trò nhất định trong việc lựa chọn công việc cho con mình, chúng ta cần nâng cao nhận thức về một số công việc trực tuyến có thể bị một số người coi là phù phiếm. 6. Tự làm chủ cơ hội và cuộc đời mình Một trong những bài học mà chúng ta nhận được gần đây chính là sự cần thiết cho người khuyết tật chủ động tìm kiếm cơ hội. Rohan một người có chứng tự kỷ đã luôn tự trau dồi cho mình ngoài những khóa tập huấn kỹ năng, nếu không anh ấy sẽ thất nghiệp. Việc trau dồi cho bản thân nhiều kỹ năng hơn chính là chìa khoá để thành công vì xu hướng tuyển dụng mới như chúng mình đã từng chia sẻ về bối cảnh khi kỹ năng thay thế bằng bằng cấp . Và đặc biệt, nền kinh tế tương lai được dự báo sẽ đi theo hướng tự động hoá và kỹ thuật số hoá, đòi hỏi sự phát triển của các loại hình giáo dục phi truyền thống để theo kịp với nhu cầu về kỹ năng của thị trường. Những xu hướng đó có thể bắt gặp tại đây . 7. Thích ứng và tận dụng công nghệ để hỗ trợ bản thân Cuối cùng, công nghệ và khả năng thích ứng có thể giúp những người khuyết tật có được một công việc tốt. Geeta có khả năng cạnh tranh trong vai trò điều phối dự án nhờ vào việc cô ấy sử dụng các tính năng của phần mềm nhận dạng giọng nói để nhanh chóng điều hướng bằng chuột và nhấp vào các biểu tượng và menu đã chọn. Việc cô ấy không thể cử động tay cũng không gây cản trở vì công nghệ đã được sử dụng tốt. Sự thật rằng nhiều người khuyết tật nặng và đa khuyết tật làm việc bằng các ứng dụng những giải pháp dành riêng cho họ. Bởi lẽ tương lai như đã chia sẻ ở bài viết trước đây , AI, công nghệ sẽ là nơi dành cho những bạn trẻ biết đón đầu và nắm bắt cơ hội. Lời kết Dẫu biết sẽ rất khó khăn, tuy nhiên bộ phim “Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo” đi kèm với sự phát triển của xã hội sẽ là một nguồn hy vọng mới dành cho cộng đồng người khuyết tật. Nguồn:  1. Parents with autistic children said, “I feel uncomfortable with ‘Extraordinary Attorney Woo’”… 2. Netizens responded, “I can understand why they feel this way” 3. Is ‘Extraordinary Attorney Woo’ helping or hurting the autism community? 4. Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1 5 . What future for the work of people with disabilities? #peoplewithdisabilities #WooYoungWoo #tuky #ngonnganhnghe #dearourcommunity #culture

“ Tích cực quan trọng với tinh thần của chúng ta” – các chuyên gia nói thế, người khác nói thế, chúng ta nói thế, ai cũng nói thế, nhưng không ai dặn bạn rằng hãy tích cực part-time thôi. Tích cực chỉ cần đủ Các nhà tâm lý học cho rằng, tích cực – một trạng thái tràn trề hy vọng cho tương lai – là một trạng thái rất cần thiết cho cả sức khỏe tinh thần và sức khỏe thể chất của mọi người. Tích cực có thể giúp một con người có khả năng phục hồi tốt hơn, quản lý cơn đau hiệu quả hơn, và thậm chí gia tăng sức mạnh của các cơ chế đề kháng để kéo dài tuổi thọ. Ngoài ra, những người tích cực cũng có xu hướng sở hữu những mối quan hệ lành mạnh, vui vẻ hơn. Một tin tốt nữa là, dù không thể đo về số lượng, nhưng tích cực có thể được rèn luyện để gia tăng trong tinh thần của mỗi người. Giáo sư tâm lý ở đại học York (Toronto), Myriam Mongrain, chỉ ra rằng dù sự tích cực được tạo nên từ một phần di truyền gen, nhưng nó cũng có thể bị tác động bởi cách chúng ta được nuôi dạy. Chúng ta có thể luyện tập tích cực, với mục tiêu là chỉ tích cực part-time thôi. Tích cực toàn thời gian nghe rất lý tưởng, nhưng không thực tế. Hơn nữa, cảm xúc tiêu cực cũng có vai trò riêng của nó. Sự tác động của tiêu cực hỗ trợ con người nhận định đúng, sai và tạo động lực để thay đổi. Đó chỉ là một vài lời nhắc nhở để bạn hiểu rằng sự tích cực không hoàn hảo đến mức bạn phải giữ lấy nó trong mọi thời điểm trong cuộc đời. Không có gì đáng thất vọng khi đôi khi chúng ta tiêu cực vì đấy là một tín hiệu tốt, chứng minh bộ máy phản ứng của bạn vẫn còn hoạt động tốt để duy trì một thể trạng sống linh hoạt. Còn bây giờ, hãy cùng tìm hiểu những cách để gia tăng sự tích cực. Tận hưởng những điều tích cực Dana McMakin, phó giáo sư tâm lý học tại Đại học Quốc tế Florida, gợi ý rằng mỗi người có thể tự tạo ra một kênh TV trong đầu, chuyên phát sóng lặp đi lặp lại những kí ức tốt đẹp. Mỗi khi có điều gì đó không ổn, hãy xem lại kênh TV đó, chọn một kí ức thoải mái rồi nhớ lại cảm giác hạnh phúc khi tận hưởng những điều đó. Chúng sẽ nhắc nhở bạn rằng, hóa ra cuộc sống không tệ đến thế, hóa ra bạn cũng từng có những khoản thời gian hạnh phúc đến thế. Nguồn: Being Anna Luyện tập hình thức này hàng ngày có thể hỗ trợ bạn đi vào giấc ngủ dễ dàng hơn, vì chúng giúp tinh thần của bạn thư thả hơn, thậm chí sẽ là nguôi ngoai nếu bạn đang ở trong một tình huống không được dễ chịu cho lắm. Tích cực đạt được những thành tựu nhỏ Hoạt động nhiều sẽ mở ra cơ hội cho bạn tích cực hơn. Khi rơi vào trạng thái đờ đẫn, hay trì trệ, bạn hãy thử làm một việc gì đó mà bạn có thể hoàn thành tốt. Để làm được như thế thì bạn nên đặt một mục tiêu nhỏ thôi, bắt đầu từ việc dọn dẹp trong phòng chẳng hạn. Bạn có thể tự lên kế hoạch chi tiết, dọn dẹp những chỗ nào, bắt đầu từ đâu, có cần trang trí thêm không… Nguồn: apartmenttherapy.com Quá trình này không chỉ đem lại cảm giác đạt được thành tựu khi hoàn thành mà còn hỗ trợ bạn phân tán suy nghĩ tiêu cực, giảm bớt đi cái năng lượng trì trệ lúc nãy. Tiến sĩ Mongrain nói: “Lạc quan không chỉ là nhìn thấy một tương lai tươi sáng, mà là biết phải làm gì để đạt được điều đó.” Tự viết thư cho bản thân Chọn một thời điểm trong tương lai, sau đó chọn tiếp một vấn đề mà bạn đang lo lắng. Thử tưởng tượng bản thân đang ở trong thời điểm đó, mọi thứ giải quyết ổn thỏa rồi và bạn đang tận hưởng thành quả tốt đẹp. Và giờ, bạn ở tương lai, viết một lá thư về câu chuyện đó cho bạn ở trong quá khứ. Nguồn: myblankpaper.com Lá thư nên có nội dung giải thích chi tiết làm thế nào bạn đã vượt qua được mọi thứ, càng chi tiết càng tốt. Lúc này, bạn đang để cho não của bản thân hoạt động với 2 nhiệm vụ: vừa an ủi, vừa giải quyết luôn vấn đề hiện tại theo một cách nhẹ nhàng hơn. Trên đây là những cách để có thể giữ bạn trong một trạng thái tích cực part-time lý tưởng. DOC xin chúc bạn có những ngày thật tích cực và tràn đầy năng lượng. #trạngthái #sứckhỏetinhthần #tiêucực #hạnhphúc #tíchcực #vuivẻ

Nguyễn Quỳnh Trang, hiện là Giám đốc điều hành của Teach For Vietnam, một tổ chức phi lợi nhuận với sứ mệnh mang giáo dục chất lượng đến những trẻ em vùng sâu vùng xa. Dù học ngành ngân hàng nhưng chưa làm ở ngân hàng một ngày nào. Từng đi làm việc trong lĩnh vực tài chính và chứng khoán, những công việc dễ dàng giúp Trang kiếm được vị trí và thu nhập rất tốt mà ai cũng mong muốn, nhưng những thắc mắc xoay quanh giá trị công việc đã dẫn Trang đến với lĩnh vực phi lợi nhuận và tác động xã hội. Nếu bạn mong muốn nhận được những thông tin, chia sẻ hữu ích về phát triển bản thân hàng tuần từ Dear Our Community, nhấn vào đây. Xem nội dung phỏng vấn trên Youtube

"Một tư duy đúng đắn dẫn đến hành động đúng đắn, một hành động đúng đắn sẽ đi đến một kết quả tốt. Khi thấm nhuần ý thức về ESG từ doanh nghiệp của mình, thông qua việc truyền thông đúng đắn chúng ta sẽ lan tỏa được ý thức tốt đẹp này đến với cộng đồng." - Công việc Truyền thông và Marketing đã có sự thay đổi nào trong những năm vừa qua? - Làm công việc Truyền thông và Marketing sẽ đóng góp được gì cho nỗ lực thúc đẩy ESG và Phát triển bền vững trong và ngoài doanh nghiệp? - Lời khuyên gì cho các bạn trẻ quan tâm về công việc tạo tác động xã hội nhưng vẫn còn nhiều do dự? Tất cả sẽ được bật mí trong tập số 7 của Series Mở Đường Dẫn Lối - cùng với câu chuyện của chị Trịnh Như Quỳnh, Giám đốc Đối ngoại, Tiếp thị & Thương hiệu tại Ngân hàng Standard Chartered. Hãy cùng nghe câu chuyện để biết thêm những kinh nghiệm thực chiến, cũng như cơ hội và thách thức trong công việc này. Bạn cũng có thể xem toàn bộ video trên Youtube Channel của Dear Our Community Giới thiệu về Series Mở Đường Dẫn Lối : Series nội dung về nghề tạo tác động xã hội đầu tiên hướng đến khán giả trẻ tại Việt Nam, với mục tiêu truyền cảm hứng và cung cấp kiến thức thực tế giúp nhân lực trẻ theo đuổi công việc tạo tác động xã hội bền vững. Series “Mở Đường Dẫn Lối” được đồng hành chính bởi Ngân hàng Standard Chartered Vietnam Vietnam với mong muốn hỗ trợ giới trẻ tìm hiểu, ứng dụng ESG để thúc đẩy Phát Triển Bền Vững tại Việt Nam.

Trong những năm gần đây, chủ đề chiếm dụng văn hóa (nguyên gốc: cultural appropriation) đã thu hút nhiều sự chú ý từ giới sáng tạo và nghiên cứu, cũng như các cộng đồng văn hoá và công chúng nói chung. Tuy việc vay mượn các yếu tố văn hóa của các tộc người thiểu số trong sáng tạo và kinh doanh tại Việt Nam là một hiện tượng không hề mới, nhưng dường như đến vụ việc Biti’s năm 2021 thì cái tên “chiếm dụng văn hóa” mới chính thức được nhắc đến trong hàng loạt các tranh luận trên truyền thông. Đa phần các ý kiến phê bình cho rằng các vay mượn văn hoá không đúng cách có thể tác động xấu đến cộng đồng chủ thể là các tộc người thiểu số vốn đã bị lề hóa trong một xã hội do người Kinh chiếm đa số. Nguồn gốc khái niệm chiếm dụng văn hóa Cụm từ “cultural appropriation” được nhắc đến nhiều trên internet từ khoảng những năm đầu 2010s ở các nước phương Tây. Bản thân thuật ngữ này trong học thuật vốn mang nghĩa trung lập, dùng để chỉ chung các hiện tượng vay mượn các thực hành và tri thức văn hóa, sản phẩm trí tuệ, di tích và di sản,… từ một nhóm văn hóa khác văn hoá gốc của mình (Young 2008). Trước đây, từ “appropriation” còn được dùng để chỉ việc một nhóm yếu thế tiếp nhận các thực hành văn hóa từ nhóm ưu thế và biển đổi nó cho phù hợp với hoàn cảnh của mình như một chiến lược để thích nghi và tồn tại trong một xã hội không đảm bảo quyền bình đẳng cho họ. Khái niệm vay mượn văn hoá với hàm ý tiêu cực như hiện nay xuất phát từ các phân tích hậu thuộc địa (post-colonialism) trong các thập niên 70-80s để phê phán các hành vi thực dân văn hóa, khi nhóm ưu thế lấy đi không chỉ tài nguyên tự nhiên hay vật chất, mà cả tài nguyên văn hoá từ nhóm yếu thế để phục vụ cho mục đích riêng (Coutts‐Smith 1976). Đến những năm 1990s, thuật ngữ “chiếm dụng văn hoá” trở nên phổ biến khi nhắc đến hiện tượng này (Ziff & Rao 1997). Nó chỉ ra các bạo lực ngầm về văn hóa dựa trên sự mất cân bằng quyền lực mang tính hệ thống giữa các tộc người trong lịch sử của chủ nghĩa thực dân. Một số học giả gọi những hành vi vay mượn mang tính tiêu cực này cụ thể hơn là “objectionable cultural appropriation” (Young 2008) (tạm dịch : chiếm dụng văn hóa đáng lên án) hoặc “cultural misappropriation” (Scaffidi 2005) (tạm dịch : sai phạm chiếm dụng văn hóa). Một số luận điểm chính về chiếm dụng văn hóa Phân loại thực hành chiếm dụng văn hóa  James O. Young (2008) phân các thực hành tiếp dụng văn hoá thành 3 loại tuỳ theo đối tượng được vay mượn: vật chất, nội dung, và chủ thể (góc nhìn người trong cộng đồng).  Loại thứ nhất liên quan đến các vật thể hữu hình, ví dụ như việc các bảo tàng lớn ở các nước phương Tây vẫn nắm giữ nhiều cổ vật từ các nước thuộc địa cũ.  Loại thứ hai tập trung vào các tài nguyên văn hoá vô hình như các thực hành, nghỉ lễ, nghệ thuật, tri thức,… Đa phần các hành vi chiếm dụng văn hoá được nhắc đến trên mạng xã hội hiện nay rơi vào loại này.  Loại thứ ba xảy ra khi nhóm ưu thế lấy đi tiếng nói của nhóm yếu thế để nói về chính họ, ví dụ như hiện tượng whitewashing (dùng diễn viên da trắng để đóng các nhân vật da màu) ở Hollywood.  Richard A. Rogers (2006) lại phân các hành vi tiếp dụng thành 4 loại dựa theo tương quan quyền lực và chiều hướng vay mượn: trao đổi (khi nhóm vay mượn và nhóm chủ thể ngang nhau về quyền lực), thống trị (khi nhóm yếu thế vay mượn từ nhóm ưu thế), bóc lột (khi nhóm ưu thế vay mượn từ nhóm yếu thế), và xuyên văn hoá (khi thực hành mang tính đa tầng đa chiều và hỗn hợp, thường xảy ra trong quá trình toàn cầu hoá và chủ nghĩa tư bản xuyên quốc gia). Các luận điểm chính về thực hành chiếm dụng văn hóa Nhiều nhà nghiên cứu và phê bình nghệ thuật đã chỉ ra một số luận điểm để đánh giá một thực hành vay mượn văn hóa có phải là sai phạm chiếm dụng hay không. Những luận điểm này có thể tổng hợp thành 4 loại chính như sau (Young 2008, Siems 2019, Nguyen & Strohl 2019):  tổn hại (bao gồm sai lệch hay xuyên tạc thông tin, tái diễn các hình ảnh rập khuôn, thiệt hại kinh tế) xúc phạm (bao gồm thiếu tôn trọng, sử dụng sai cách, vi phạm tính thiêng hoặc tính riêng tư, thiếu nhạy cảm về lịch sử văn hoá) xâm phạm quyền sở hữu (không minh bạch nguồn gốc, không có sự cho phép của cộng đồng) suy giảm chất lượng (về thẩm mỹ hay tính chân thực (authenticity))  Các lập luận này không nhất thiết tách bạch với nhau, mà có thể cùng tồn tại trong các trường hợp chiếm dụng. Ví dụ, vụ việc Fband sử dụng khăn piêu của người Thái làm khố khi biểu diễn đã xúc phạm đến tính thiêng của chiếc khăn piêu đội đầu với người Thái, đồng thời có thể phát tán thông tin sai lệch về cách dùng và ý nghĩa của nó. Hay như vụ việc tổ chức ăn tiệc tại tháp Po Klong Garai năm 2020 vừa xâm phạm đến quyền sở hữu văn hoá vừa thiếu tôn trọng luật tục tâm linh của cộng đồng Chăm tại Ninh Thuận. Trong các lập luận này, hai tiêu chí được cho là quan trọng nhất để xem xét tính chiếm dụng của một thực hành vay mượn văn hoá là tương quan quyền lực và ý kiến cộng đồng chủ thể.   Tiêu chí về tương quan quyền lực  Lý thuyết về “tính áp chế” (oppression account) của Erich Matthes (2019) ưu tiên yếu tố thứ nhất, rằng để đánh giá một thực hành vay mượn có phải là chiếm dụng hay không, cần cân nhắc xem nó có tái diễn hoặc làm tăng thêm khoảng cách quyền lực sẵn có giữa nhóm vay mượn và nhóm chủ thể hay không. Lý thuyết này lý giải tại sao chiếm dụng văn hóa thường xảy ra khi nhóm đa số hoặc chiếm ưu thế vay mượn từ nhóm thiểu số hay yếu thế, mà không phải ngược lại. Nó cũng cho rằng một hành vi có thể bị coi là chiếm dụng mà không cần nhóm chủ thể phải trực tiếp lên tiếng. Do đó, nó đặc biệt hữu dụng trong những trường hợp mà cộng đồng yếu thế ít cơ hội phản biện trực tiếp, hoặc khi tiếng nói của họ ngay cả khi cất lên cũng khó đến được với công chúng. (Lý thuyết gia hậu thuộc địa nổi tiếng Gayatri Chakravorty Spivak đã phân tích hiện tượng “mất tiếng” này trong bài luận  Can the subaltern speak? ). Lý thuyết của Matthes cũng xét đến tính giao thoa của tương quan quyền lực, bao gồm không chỉ văn hoá tộc người mà cả địa vị kinh tế xã hội, trình độ học vấn, địa lý, v.v… Theo đó, chênh lệch quyền lực giữa cộng đồng bản địa với một tập đoàn lớn hay thương hiệu quốc tế và với một thương lái địa phương hay thương hiệu thủ công quy mô nhỏ sẽ rất khác nhau. Tuy nhiên, lý thuyết này ít cân nhắc đến rủi ro chiếm dụng văn hóa giữa các nhóm thiểu số với nhau. Nhà thiết kế Sa Bình (người Mông quê gốc ở Điện Biên, hiện đang làm việc tại Sài Gòn) cho biết cũng có một số thương buôn người Mông kinh doanh thổ cẩm dân tộc Thái nhưng nói là vải người Mông, gây ra ý kiến phản đối trong cả cộng đồng người Mông và người Thái. Ngoài ra, tương quan quyền lực giữa các tộc người không phải lúc nào cũng rõ ràng mà có thể thay đổi tuỳ theo phạm vi quan sát. Một nhóm có thể là yếu thế trong xã hội quốc gia, nhưng lại chiếm ưu thế ở địa phương. Ví dụ, nghiên cứu của Sarah Turner (2007) chỉ ra rằng trong chuỗi cung ứng thương mại thổ cẩm ở Sapa, ngoài người Kinh, người Tày cũng thường chiếm ưu thế và nắm giữ những vị trí có lợi nhuận cao hơn nhiều so với người Mông và người Dao – những người trực tiếp chế tác nhưng có xu hướng kinh doanh nhỏ theo cá nhân hoặc hộ gia đình. Tiêu chí về ý kiến của cộng đồng chủ thể Lý thuyết về “tính thân mật” (intimacy account) của Thi C. Nguyen và Matthew Strohl (2019) lại tập trung vào tiêu chí thứ hai – sự đồng thuận của chủ thể văn hóa. Nó cho rằng có những thực hành văn hóa mang tính “thân mật,” tức là có vai trò gắn kết những người cùng cộng đồng trong một căn tính tập thể, và việc người ngoài xâm phạm đến các thực hành này dễ trở thành chiếm dụng. Theo lý thuyết này, cộng đồng chủ thế nắm quyền quyết định cao nhất để đánh giá một thực hành có phải là chiếm dụng hay không, bất kể bản chất của nó là như thế nào. Tuy nhiên, ý kiến cộng đồng chủ thể không phải lúc nào cũng hiển lộ và thống nhất. Tính chiếm dụng càng cao thì cộng đồng càng dễ có tiếng nói chung. Do đó, các trường hợp xúc phạm văn hóa hay xâm phạm tính thiêng thường thu hút phản ứng rõ ràng hơn từ phía cộng đồng. Thế nhưng, đối với các thực hành tiếp dụng văn hóa nằm ở vùng xám, ngay cả cộng đồng chủ thể cũng khó đưa ra phán quyết rõ ràng, chưa kể ngay trong cùng một cộng đồng cũng có các luồng ý kiến khác nhau. Do vậy, một thực hành có thể nhận được cả sự đón nhận và phản đối từ cộng đồng chủ thể. Ví dụ, qua trao đổi với Mùa Mua và Tuam Khaab, 2 cựu thành viên của AHD (Action for Hmong Development) và hiện đang điều hành dự án Ná Nả, bộ phim “Lặng yên dưới vực sâu” về người Mông ở Hà Giang nhận được khá nhiều sự ủng hộ từ khán giả trẻ người Mông, nhưng cũng có nhiều ý kiến cho rằng đây là chiếm dụng chủ thể văn hoá, vì đoàn làm phim và diễn viên người Kinh khó có thể khắc họa chính xác về cuộc sống và góc nhìn của người Mông. Bài viết của anh Tuam Khaab về Văn hóa dân tộc thiểu số trên điện ảnh Việt được viện iSee đăng  Bài viết phân tích của Tuam Khaab về văn hóa Mông qua điện ảnh Việt Nam trên báo Nghệ An (Còn tiếp) #chiếmdụngvănhóa #sángtạo #vănhóa #xãhộithoại

Trong những năm gần đây, tốc độ phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm hơn cho người dùng. Chính vì thế, một xu hướng việc làm mới dần xuất hiện và trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đó là freelancer. Tuy nhiên dù kiếm được nhiều tiền và có nhiều cơ hội thăng tiến nhưng những freelancer lại vấp phải ý kiến trái chiều từ gia đình và bạn bè. Freelancer thế hệ Gen Z – Thế hệ "làm chủ" Tiếp xúc với mạng internet càng nhiều, thế hệ trẻ ngày nay càng có xu hướng đưa ra những yêu cầu “cơ bản” của mình về một nơi làm việc lý tưởng. Lấy ví dụ trong một trạng thái được đăng tải tại trang “Insight mất lòng” đã nhận được nhiều sự đồng tình của người theo dõi. Có thể thấy được, ngày nay, bên cạnh những nhận thức về sức khỏe tinh thần của bản thân, gen Z còn chủ động đưa ra yêu cầu về chất lượng nơi làm việc, chế độ lương thưởng hay thậm chí là cơ hội việc làm của chính mình. “Việc tìm kiếm một nơi làm việc tôn trọng các giới hạn và nhu cầu của nhân viên rất quan trọng với thế hệ ngày nay”, Lauren Stiller Rikleen, Chủ tịch Rikleen Institute for Strategic Leadership (Viện nghiên cứu lãnh đạo chiến lược Rikleen) chia sẻ với Insider. “Điều đó sẽ không thay đổi. Với mỗi thế hệ mới, điều đó sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn”. [1] Và một khi mà công ty, doanh nghiệp không thể đáp ứng nhu cầu đó của thế hệ trẻ ngày nay, họ sẽ không ngần ngại mà tìm kiếm một công việc khác phù hợp hơn. Cũng chính lúc này, vị thế của nhân viên gen Z trở thành thế chủ động hơn trong công việc, họ chủ động tìm kiếm việc làm, chủ động đưa ra yêu cầu đãi ngộ tương ứng trong công việc đồng thời chủ động nghỉ việc vào thời điểm mà họ cảm thấy không còn phù hợp nữa. Cha mẹ mong muốn gì ở con? Trong văn hoá gia đình Á Đông, cha mẹ thường có xu hướng bảo bọc con, mong con đi theo con đường mà cha mẹ cho là đúng đắn. Ông bà ta ngày xưa có câu: “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đó” để cho thấy được thái độ chở che, mong muốn theo sát và thay con quyết định những con đường mà con “phải đi mới là tốt cho con”. Vì vậy, trong mắt cha mẹ, nghề nghiệp của con cũng nằm trong phạm vi cần được cha mẹ xét duyệt.  Theo như nội dung trong hình có thể biết được trong mắt cha mẹ, sáng đến công ty, chiều đi về nhà, đi làm theo giờ hành chính là có công ăn việc làm ổn định. Còn những người freelancer, thời gian làm việc không giới hạn, suốt ngày chỉ ru rú ở nhà “làm việc” là thất nghiệp, lông bông, không hề ổn định chút nào.  Freelancer - Cơ hội hay rào cản Freelance, hay còn gọi là nghề tự do. Những người làm việc freelance, được gọi là freelancer. Freelancer sẽ không bị giới hạn bởi những quy định của công ty, môi trường hay địa điểm và thời gian làm việc. Một trong những lý do khiến xu hướng làm việc tự do xuất hiện và phổ biến là thời đại internet phát triển nhanh chóng khiến cho việc tìm kiếm và bàn giao công việc qua mạng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Đặc biệt là khi có khá nhiều bạn trẻ trong thế hệ trẻ ngày nay không chấp nhận những điều lệ trong quy định của công ty, mong muốn làm việc thoải mái, cân bằng giữa việc đi làm và đi chơi. Chính vì thế mà xu hướng freelancer bắt đầu phổ biến rộng rãi và phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam trong những năm gần đây. Làm freelancer, các bạn trẻ có nhiều thời gian bên gia đình hơn, không bị gò ép trong một môi trường làm việc hay những quy củ bắt buộc phải tuân theo.  Tính chất làm việc tự do và thoải mái của freelancer hiện nay đã thu hút nhiều sự chú ý về cơ hội việc làm không chỉ cho thế hệ trẻ mà còn thu hút cả những nhà tuyển dụng khi họ không cần phải chi trả những chi phí bảo hiểm nào cho những nhân sự freelancer.  Tuy nhiên, freelancer vẫn là một lĩnh vực khá mới tại Việt Nam, không quá nhiều người có thể hiểu nó một cách tường tận được.  Freelancer - Làm gì để cha mẹ hiểu? 1. Nỗi sợ đến từ đâu? Có thể nói, việc bạn có thể gắn bó dài lâu với một công việc phụ thuộc ít nhiều vào sự ủng hộ của gia đình. Trong tập 1 của podcast mùa 3 Thử Thành Thật , khách mời Hà Thiên Kim đã chia sẻ về quyết định bỏ học tại trường Nhân Văn đã nhận được sự phải đối từ cha mẹ mình “Muốn làm gì thì làm, phải học cho xong để lấy cái bằng đi đã.” Bởi vì trong mắt bất kỳ vị phụ huynh nào, sự ổn định là trên hết, những quyết định về việc làm freelancer thường không ổn định về giờ giấc, nơi làm việc đã trở thành một cái nghề hết sức “lông bông” trong mắt cha mẹ. Chính vì vậy, biết được nguồn cơn nỗi lo lắng của cha mẹ sẽ có thể giúp bạn thuyết phục được họ. 2. Xây dựng niềm tin Sau khi đã hiểu được nguồn gốc của nỗi lo sợ của cha mẹ về nghề freelancer, hãy tiến hành xây dựng niềm tin với bậc phụ huynh của mình.  Nếu cha mẹ lo lắng về vấn đề tài chính của bạn, hãy chứng minh cho cha mẹ mình bằng cách cho họ xem về chế độ lương thưởng mà bạn nhận được cũng như cơ hội việc làm và kế hoạch làm việc mà bạn đã có được khi làm tại vị trí freelancer. Nếu vấn đề làm cha mẹ lo lắng lại là giờ giấc sinh hoạt của bạn khi làm freelancer, hãy nói cho cha mẹ hiểu những lợi ích về thời gian mà freelancer có thể đạt được, một trong số đó là có nhiều thời gian bên gia đình hơn. Còn nếu như cha mẹ lo lắng về việc liệu bạn có thể bị đuổi việc hay thất nghiệp khi làm freelancer không thì hãy giải thích cho cha mẹ rằng cơ hội việc làm của freelancer là cực kỳ to lớn. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp có xu hướng tuyển dụng freelancer không chỉ vì kinh nghiệm làm việc của họ mà còn suy xét đến những chi phí mà công ty không cần phải chi trả như nhân viên toàn thời gian. 3. Thoả hiệp với sự thật Và cuối cùng, khi đã giải bài toán lo lắng của phụ huynh, nếu như cha mẹ chấp nhận và ủng hộ bạn, thì còn gì tuyệt vời hơn nữa. Nhưng nếu, cha mẹ vẫn không đồng ý với bạn thì sao? Điều duy nhất cần làm lúc đó là khi được hỏi thăm về công việc freelancer, hãy khéo léo trả lời những điều được cho là ổn định trong mắt cha mẹ như vấn đề lương thưởng hay đơn giản là việc các bạn vẫn đang cảm thấy hạnh phúc và thoải mái với chính công việc freelancer hiện tại của mình. Đây chỉ là một vài giải pháp mà bạn có thể tham khảo để có thể thuyết phục được gia đình của mình về nghề nghiệp mà bạn lựa chọn. Tuy nhiên, “mỗi nhà mỗi cảnh” không phải lúc nào cũng có thể áp dụng các phương pháp trên để giải quyết sự không đồng thuận từ phía gia đình. Điều quan trọng nhất trong quá trình này là sự cảm thông, thấu hiểu và tôn trọng. Bởi lẽ, trong con đường hành trình sự nghiệp, sự ủng hộ của gia đình sẽ là động lực và là hậu phương vững chắc cho mỗi người. Nguồn tham khảo: [1] Gen Z ngày càng quan tâm và coi trọng sức khỏe tinh thần trong công việc #GenZ #season3 #thuthanhthat #hathienkim #meomeotalks #chame #thauhieu #xahoithoai #giadinh #podcast #camthong #freelancer #tontrong

Tính từ thời điểm đầu năm 2022 cho đến hiện tại (tháng 7), thì Việt Nam đã có gần 20 cuộc thi hoa hậu diễn ra. Có những sự kiện để quan sát là một điều không phải tiêu cực. Nhưng đà tăng số lượng này đang khiến khán giả than phiền rằng đôi khi họ còn chẳng nhớ tên của người đăng quang. Bên cạnh đó, xã hội cũng đang băn khoăn vấn đề bao nhiêu cuộc thi hoa hậu là đủ và chúng ta đang tạo ra các cuộc thi đó với mục đích gì. “Ra ngõ gặp hoa hậu” Từ tháng 7 năm nay, công chúng sẽ được đón nhận thêm 3 cuộc thi hoa hậu nữa đó là Hoa hậu các Dân tộc Việt Nam , Hoa hậu Áo dài Việt Nam, Hoa hậu Thể thao Việt Nam.  Còn đến cuối năm, thì có thể điểm qua thêm hơn 7 cuộc thi hoa hậu nữa. Đấy là chưa kể, bên cạnh các cuộc thi tầm cỡ lớn, thì các tổ chức, cũng như các đơn vị hội ngành, công ty giải trí cũng tự mình đi tìm hoa hậu bằng các cuộc thi như Hoa hậu Du lịch Việt Nam Toàn cầu, Hoa hậu Doanh nhân Hoàn vũ,… Rõ ràng, tình trạng này đang khiến thị trường hoa hậu đang trên bờ “lạm phát”, khi công chúng từng rất hứng thú với sự kiện này giờ đây cũng không thể “tiêu hóa” hết. “Ra ngõ gặp hoa hậu” là một câu nói nửa đùa, nửa thật của cư dân mạng để ám chỉ tình trạng này. Vì sao cho đến tận thời gian này thì tình trạng này mới gây nên sự chú ý nhiều đến thế? Trước Nghị định 144, Việt Nam mỗi năm chỉ có 2 cuộc thi được Cục Nghệ thuật Biểu diễn (thuộc Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) cấp phép để thực hiện. Từ sau thời điểm 2/2021, khi Nghị định 144 xuất hiện, vô số sân chơi lớn nhỏ nở ra như nấm sau mưa. Số lượng hiện nay so với thời kỳ trước đó đã tăng hơn 10 lần, và được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng thêm, một phần vì giờ đây các đơn vị tổ chức có thể được cấp phép dễ dàng hơn vì chỉ cần thông qua Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh – nơi tổ chức sự kiện. Thi hoa hậu, đời ai đổi? Việc tổ chức liên tục các cuộc thi hoa hậu hiện tại vẫn chưa được nhìn thấy rõ những mặt tiêu cực, nhưng những mặt tích cực đã được nhìn thấy rõ. Trước tiên, những sự kiện này đã đóng góp một phần không nhỏ trong việc giúp cho không gian giải trí của người dân Việt Nam trở nên sôi động trở lại, kể từ thời điểm Covid 19. Trên mạng xã hội, vô số các cuộc thảo luận được nổ ra xoay quanh chủ đề cuộc thi hoa hậu. Các hội nhóm về các cuộc thi sắc đẹp đã lê tới hơn 100.000 thành viên. Kể từ khi khái niệm thi hoa hậu ở Việt Nam xuất hiện, chưa bao giờ, công chúng, và cả các fan của những người dự thi lại có nhiều diễn đàn để hoạt động sôi nổi đến thế. Tất nhiên, chính những người tham dự cũng nhận được rất nhiều lợi ích khác, đặc biệt là với các thí sinh đoạt được danh hiệu. Trong một lần livestream, ông Nawat Itsaragrisil – Chủ tịch cuộc thi Hoa hậu Hòa bình Thế giới – Miss Grand International 2021 đã từng tiết lộ chỉ sau 3 tháng đăng quang, Thùy Tiên đã kiếm được gần 100 triệu bath (khoảng 70 tỷ đồng). Dù rằng sau đó bà Phạm Kim Dung – chủ tịch Miss Grand Việt Nam đã đính chính lại con số đó không chính xác, nhưng bà cũng thừa nhận rằng Thùy Tiên đã nhận được nhiều hợp đồng sau khi đăng quang. Nguồn: thanhnien.vn Có lẽ dòng tiền là một trong những vấn đề trọng tâm nhất của các cuộc thi hoa hậu. Tuy nhiên, theo Youth Inc, người thực sự được hưởng lợi từ những cuộc thi hoa hậu chắc chắn không phải là số đông, mà là ban tổ chức. Đấy mới là nhóm đối tượng thật sự “hái ra tiền” từ các cuộc thi sắc đẹp. Theo Business Insider,  các khoản tài trợ thường không được công bố nhưng sẽ thường dao động từ vài trăm nghìn USD đến vài triệu, chục triệu USD; đấy là chưa kể các nhà tài trợ vừa và nhỏ, và các khoản tài trợ bằng hiện vật. Để cho dòng tiền ngày càng lớn thêm cũng như đi cùng thời đại “tiền số”, những năm gần đây, các cuộc thi cũng đã tạo nên hệ thống bình chọn tính phí. Câu chuyện Khánh Vân nhận được sự trợ giúp 10.000 vote (quy đổi 20 triệu đồng) từ H’Hen Niê và 1000 vote từ Minh Tú vẫn là một ví dụ điển hình cho điều này. Không chỉ thế, các cuộc thi hoa hậu còn bị tai tiếng bởi những câu chuyện bên lề như “mua giải”, “đi cửa sau”… Cuộc thi Miss Earth từng bị vạch trần hậu trường mua giải. Năm 2012, phóng viên tờ  Komsomolskaya Pravda giả danh khách hàng để thương lượng với Lorraine Schuck – Chủ tịch Miss Earth, nhận được báo giá vương miện là 4 triệu USD. Sau bê bối đó, cuộc thi cũng chính thức bị loại khỏi hệ thống Miss Grand Slam. Các cuộc thi hoa hậu kém chất lượng sẽ sớm bị đào thải Chia sẻ với PV Dân trí nhà báo Ngô Bá Lục – giám khảo của nhiều cuộc thi sắc đẹp lại đưa ra góc nhìn riêng. Anh cho rằng chất lượng Hoa hậu tùy thuộc vào từng cuộc thi. Với những cuộc thi lớn, chính thống, uy tín và khách quan thì chất lượng không bị thấp đi mà ngày càng được nâng cao. Ngoài ra, anh cũng cho rằng các cuộc thi sắc đẹp kém chất lượng sẽ sớm bị đào thải. Đối với khán giả đại chúng, có lẽ chúng ta sẽ bắt đầu nhìn nhận cuộc thi hoa hậu như một ngành công nghiệp thật sự, với các quy luật thị trường vốn có. Những cuộc thi kém chất lượng sẽ bị đào thải, và những cuộc thi thật sự chất lượng thì sẽ được duy trì và phát triển.  Nguồn tham khảo:  “Bội thực” thi nhan sắc: Ra ngõ là gặp… hoa hậu, khán giả phát ngán? Ảo tưởng vương miện, lạm phát hoa hậu đến… bội thực! Gần 20 cuộc thi hoa hậu tổ chức trong nước năm nay Bao nhiêu cuộc thi hoa hậu là đủ? Các cuộc thi hoa hậu quốc tế kiếm tiền thế nào? #thùytiên #hoahậu #lạmphát #ViệtNam #thịtrường #cuộcthi #sắcđẹp #bantổchức

Những vấn đề nhức nhối trong xã hội  Đó là những ngôi nhà bán hầm (một phần của ngôi nhà thấp hơn mặt đường và ở dưới lòng đất) ở Hàn Quốc mà bộ phim Ký Sinh Trùng (Parasite) lấy bối cảnh. Những ngôi nhà này không hiếm ở Hàn Quốc, với giá thuê nhà trung bình năm 2020 là 95 triệu won một năm, xấp xỉ 1,7 tỷ VNĐ.  Vấn đề giá thuê nhà tăng cao đã trở thành vấn nạn của Hàn Quốc trong những năm gần đây khi giá thuê nhà đã vượt quá khả năng chi trả của nhiều gia đình. Đứng trước thách thức xã hội này, các bạn sinh viên hoặc mới ra trường đi làm là những người chịu áp lực lớn nhất vì không thể chi trả nhà ở.  Woozoo – một doanh nghiệp xã hội bắt đầu kinh doanh vào năm 2012 để giải quyết vấn đề này. Họ đề xuất hình thức ở ghép để những người trẻ tuổi có thể dễ dàng tận hưởng cuộc sống ở Seoul và có bạn bè bên cạnh. Woozoo trở thành công ty nhà ở xã hội lớn nhất và phát triển nhanh nhất ở Hàn Quốc với việc mở chi nhánh thứ 100 trong năm 2017, chỉ 5 năm sau khi thành lập.  Doanh nghiệp Xã hội là gì?  Những doanh nghiệp xã hội (DNXH) đặt mục tiêu, sứ mệnh xã hội lên hàng đầu ngay từ khi thành lập. Họ sử dụng hoạt động kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng như một phương tiện để đạt được mục tiêu xã hội và phần lớn lợi nhuận được tái phân bổ lại cho tổ chức, cộng đồng và mục tiêu xã hội. Những hoạt động của doanh nghiệp xã hội nhằm góp phần giải quyết các vấn đề xã hội trong cộng đồng.  Định nghĩa về các DNXH khá đa dạng ở các quốc gia. Ở Việt Nam, pháp luật đã công nhận tính pháp lý của DNXH vào năm 2014 với các tiêu chí sau:  Là doanh nghiệp được đăng ký thành lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp  Mục tiêu hoạt động nhằm giải quyết vấn đề xã hội, môi trường vì lợi ích cộng đồng  Sử dụng ít nhất 51% tổng lợi nhuận hàng năm của doanh nghiệp để tái đầu tư nhằm thực hiện mục tiêu xã hội, môi trường như đã đăng ký  Và những câu chuyện về Doanh nghiệp Xã hội  Năm 2011 ước tính đã có đến 1000 DNXH hoạt động dưới nhiều hình thức tổ chức và địa vị pháp lý khác nhau theo khảo sát sơ bộ tại ba thành lớn Hà Nội, Đà Nẵng và Hồ Chí Minh. Các DNXH hoạt động đa dạng trên nhiều lĩnh vực và đóng góp vào những mục tiêu phát triển bền vững mà Việt Nam hướng đến. Trong cuộc khảo sát nêu trên thì số lượng người được hưởng do các hoạt động DNXH cao hơn so với doanh nghiệp thông thường.  Tuy nhiên các DNXH ở Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn về nhận thức của xã hội và khung pháp lý hoàn chỉnh, thiếu vốn và khả năng tiếp cận nguồn tài chính, thiếu năng lực quản lý điều hành và chất lượng nhân sự, nhất là trong thời điểm đại dịch khó khăn vừa qua. Đặc biệt, những bạn trẻ tham gia vào những doanh nghiệp xã hội gặp nhiều thách thức về mặt thời gian, công sức và tài chính. DNXH AIESEC Việt Nam – thành viên của AIESEC toàn cầu, với sứ mệnh là môi trường quốc tế để người trẻ có thể khai phá và phát triển tiềm năng lãnh đạo của họ, từ đó tạo ra tác động tích cực trên thế giới; cũng đã trải qua những thời điểm cực kỳ khó khăn để có thể lan tỏa được sứ mệnh của mình. Trước đây, AIESEC Việt Nam tổ chức những chuyến tình nguyện ngắn ngày và các cơ hội thực tập toàn cầu cho bạn trẻ Việt Nam và ngược lại. Tuy nhiên trong thời điểm đại dịch khó khăn, tất cả những chuyến thực tập và tình nguyện đều dừng lại. Các bạn trẻ đã phải thay đổi hoạt động bằng cách tổ chức những sự kiện trực tuyến đa dạng để tiếp tục sứ mệnh của mình. Đó là khi các bạn trẻ nhận ra mình mỏng manh như thế nào trước đại dịch và trước những khó khăn của bản thân.  Kết luận  Doanh nghiệp xã hội đã và đang là một phát kiến giúp cân bằng cả hai mặt thương mại và tác động xã hội bền vững.  Muhammad Yunus – nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Hòa bình vì những phát kiến xây dựng kinh tế bền vững tại quê nhà Bangladesh luôn nghĩ về một tương lai ba không: Không Nghèo Đói, Không Thất Nghiệp và Không Ô Nhiễm. Ông nhấn mạnh vai trò của Doanh nghiệp xã hội sẽ bẻ gãy sự vô lý của hệ thống kinh tế hiện tại, tập trung vào lòng tốt của con người thay vì ham muốn làm giàu đơn thuần.  NGUỒN THAM KHẢO: Báo cáo Điển hình Doanh nghiệp Xã Hội tại Việt Nam của Hội đồng Anh năm 2016 #doanhnghiệpxãhội #vấnđềxãhội #xãhộithoại

Trong suốt 2 năm chiến đấu với đại dịch COVID-19, toàn thế giới đã phải đối mặt với nỗi đau mất mất không chỉ là về con người, của cải mà còn cả tinh thần. Tuy nhiên thế hệ trẻ đặc biệt là thế hệ được nhìn nhận là một thế hệ lo âu như gen Z đã có một cái nhìn đầy tích cực đối với 2 năm đại dịch vừa qua và chuẩn bị kỹ càng cho tương lai sắp tới. Thế hệ Trẻ trong Thời Đại COVID-19 Thế hệ gen Z vốn được trưởng thành trong môi trường công nghệ phát triển mạnh mẽ. Nhưng đi kèm theo đó là những vấn đề phát sinh của thời đại mới, ta gọi nó là “quá tải” thông tin. Một khi phương tiện truyền thông xã hội trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống, thế hệ trẻ ngày nay dần quan tâm nhiều hơn đến các vấn đề xảy ra xung quanh mình và các vấn đề “được ghi lại” trên mạng xã hội. Như bài viết Khi bố mẹ không vui vì bạn “vác tù và hàng tổng” đã đề cập rằng thế hệ Z của Việt Nam là nhóm người theo chủ nghĩa đa văn hóa và quan tâm đến các vấn đề xã hội khác nhau gồm trách nhiệm xã hội, các vấn đề môi trường và bình đẳng giới. Thế hệ trẻ - Thế hệ đón Chào Mượn lời phát biểu từ BTS một nhóm nhạc Hàn Quốc trong bài phát biểu tại Chương trình Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG Moment) tại kỳ họp thứ 76 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (New York, Mỹ): “Đừng nhìn nhận là Thế hệ Mất Mát, hãy gọi đây là Thế hệ Đón Chào”. [1] Có thể nói, 2 năm đại dịch vừa qua là một khoảng thời gian đầy hụt hẫng và bối rối. Nhiều buổi khai giảng và bế giảng đã bị huỷ, các buổi tiệc sinh nhật không được tổ chức hay những kế hoạch du lịch bị hoãn lại đối với ai cũng là một điều cực kỳ khó khăn. Tuy nhiên, đối mặt với những mất mát về vật chất và tinh thần, thế hệ Z khác với “lời đồn đại” về một thế hệ nhạy cảm, lo âu lại giữ được tâm thế tích cực và thái độ sống hạnh phúc. Đứng trước những mất mát mà đại dịch COVID-19 đem lại, thế hệ Z cũng có thể tìm ra được những ý nghĩa thật sự trong khoảng thời gian bị lãng quên bởi đại dịch. Đây chính là điểm thách thức lớn nhất cho thế hệ trẻ này, liệu rằng họ có thể tự nhìn nhận ra được con đường tương lai của họ hay không hay dần lạc lối trong chính cảm xúc của mình. Dù câu trả lời có như thế nào, mình tin rằng thế hệ tương lai của đất nước, thế hệ trẻ không dễ dàng bỏ cuộc khi họ chưa thực sự nỗ lực. Trưởng thành từ những áp lực đã giúp cho gen Z phần nào đó thay vì lạc lối, họ đang kiến tạo nên một cuộc sống mới trong thời đại COVID-19 này. Thế hệ trẻ cùng vẽ nên bức tranh thời đại mới Hậu COVID, bên cạnh những nỗ lực đưa mọi thứ trở lại guồng quay của thời gian, thế hệ Z còn phải đối mặt với tương lai của bản thân và thế giới. Đặc biệt thế hệ trẻ Việt Nam mang trong mình trọng trách lớn lao về những mục tiêu phát triển bền vững (Sustainable Development Goals – SDG) để rồi không một ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình phát triển của đất nước lại càng cần phải thận trọng hơn bao giờ hết. Thận trọng ở đây không phải là thận trọng trong lựa chọn, bởi lẽ không ai có thể đảm bảo rằng bất kỳ sự lựa chọn nào cũng là đúng đắn. Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây, thế hệ Z Việt Nam cần trong tâm thế sẵn sàng tiến về phía trước. Và các bạn cần biết rằng mỗi sự lựa chọn đều là một thay đổi cho những bước khởi đầu của tương lai và những quyết định được đưa ra cần được suy xét kỹ hơn. Để có thể thực thi bức tranh thời đại mới, có một vài nét vẽ quan trong cần được thực hiện: 1. Nét vẽ đầu tiên – TIÊM VACCINE: Tiêm Vaccine phòng ngừa virus corona là một tấm vé giúp bước lên con tàu hành trình đi đến thời đại mới. Nghe có vẻ là một điều gì đó tầm thường nhưng lại khá cần thiết. Có thể nói, tiêm vaccine là một liều thuốc giúp bản thân nhận được các kháng thể chống lại virus và cũng là liều thuốc tinh thần giúp xã hội có thể tái hòa nhập và bắt đầu giao thương hợp tác trở loại một cách bình thường. 2. Nét vẽ thứ hai – Cởi mở để Chữa lành (Willing to Healing) [2] : Khác với những thế hệ đi trước, thế hệ trẻ gần đây quan tâm khá nhiều đến chăm sóc sức khỏe tinh thần và giá trị cuộc sống. Để có thể thay đổi và kiến tạo nên thời đại mới, chính bản thân các bạn trẻ hiện nay cũng cần được chăm lo về mặt tinh thần thì mới có thể hướng đến việc thay đổi lớn hơn. 3. Nét vẽ thứ ba – Lắng nghe: Nét vẽ thứ ba cũng như là nét vẽ quan trọng nhất trong việc thực thi bức tranh thời đại mới của thế hệ đón chào. Để có thể hướng tới 17 mục tiêu phát triển bền vững được Liên Hợp Quốc đặt ra ở Việt Nam, điều cần nhất lúc này là lắng nghe. Có thể nói, việc lắng nghe không bao giờ là lỗi thời cả. Để không một ai bị bỏ lại trong tiến trình phát triển bền vững, việc lắng nghe là hoàn toàn cần thiết. Thế hệ ngày nay có thể lắng nghe được nỗi khó khăn của trẻ em vùng sâu vùng xa hay  thấu cảm được lời kêu cứu của Trái Đất trước sự biến đổi khí hậu nặng nề hay như việc nghe thấy những bất công và lên tiếng vì bình đẳng giới trong xã hội. Rất rất nhiều vấn đề xã hội đã và đang tiếp diễn xảy ra và hành động trước hết có thể bước đầu giải quyết chúng đó là lắng nghe. Có thể nói, thế hệ trẻ trong thời đại COVID-19 là một bức tranh chưa hoàn thiện, mới chỉ là những nét vẽ thô sơ mộc mạc nhưng không thể phủ nhận những nét vẽ ấy đã phần nào đóng góp những mảnh ghép đầu tiên cho mục tiêu phát triển bền vững của thế giới. Chính vì vậy, các bạn trẻ bây giờ cầm lên những công cụ cũng chính là kiến thức của chính bản thân mình bắt đầu thực hiện tiếp những nét vẽ cho bức tranh thời đại mới. Nguồn tham khảo: [1] Toàn văn bài phát biểu của BTS tại kỳ họp thứ 76 của Liên Hợp Quốc: ‘Đừng nhìn nhận là Thế hệ Mất mát, hãy gọi đây là Thế hệ Đón chào’ [2] Thế hệ lo âu #langnghe #tiemvaccine #coimo #sdgvietnam #vaccine #sdg #corona #covid #BTS #xahoithoai #lienhopquoc #Vietnam #covid19 #willing #daidich #healing #chualanh

Văn hóa gia đình: “We’re a family”? Nếu bạn đã thấy một tin tuyển dụng đang mở hoặc đã trải qua một kỳ định hướng công việc mới, bạn có thể dễ dàng thấy từ “gia đình” luôn đi kèm với việc mô tả văn hóa của một công ty. Chẳng hạn như: “Chúng tôi là một gia đình.” “Chào mừng bạn đến với [company name] Family.” “Chúng ta là một gia đình cùng hít thở và sống với sứ mệnh của công ty.” Không có gì ngạc nhiên vì chúng ta dành phần lớn thời gian thức dậy khoảng một phần ba cuộc đời tại nơi làm việc. Sợi dây kết nối giữa ta với những người đồng nghiệp sẽ được thể hiện dưới nhiều hình thức – họ có thể giúp chúng ta phát triển trong sự nghiệp và thậm có thể là một người bạn, chia sẻ hỗ trợ tinh thần chúng ta. Vì vậy, nó chỉ có nghĩa rằng các mối quan hệ bản thân xây dựng tại nơi làm việc có thể phản chiếu những mối quan hệ bạn tìm thấy ở gia đình. Nhưng những điều này diễn ra như thế nào phụ thuộc vào văn hóa của công ty bạn. Là một huấn luyện viên phát triển khả năng lãnh đạo, đây là một trong những sai lầm lớn nhất của các công ty mà Joshua A. Luna thấy trong số các nhà quản lý và các nhóm có hiệu suất làm việc cao. Mặc dù một số khía cạnh của văn hóa “gia đình” như tôn trọng, đồng cảm, quan tâm có thể làm tăng thêm giá trị , nhưng cuối cùng cố gắng áp đặt văn hóa công ty giống như gia đình có thể có hại. Văn hóa gia đình có thể gây hại cho nhân viên như thế nào? Những người lãnh đạo thường muốn những nhân viên làm việc hiệu quả, hiệu suất cao. Việc xây dựng văn hóa “gia đình” và cảm giác thân thuộc thoạt nghe có vẻ không ác ý, nhưng khi được sử dụng để thúc đẩy mối quan hệ với kỳ vọng về hiệu suất cấp cao nhất, hiếm khi sẽ có hiệu quả bởi … Các ranh giới mang tính cá nhân và chuyên nghiệp bắt đầu mờ đi. Chúng ta phải hiểu rằng “gia đình” có ý nghĩa khác nhau đối với những người khác nhau. Không phải ai cũng muốn kết nối với đồng nghiệp của mình ở mức độ sâu hơn, chứ đừng nói đến việc tạo ra sự phụ thuộc vào tổ chức. Trong bối cảnh chuyên nghiệp, một nhân viên sẽ muốn giữ cho mình các thông tin riêng tư về cuộc sống cá nhân của họ. Nhưng khi nơi làm việc được gọi là một “gia đình”, những cuộc trò chuyện kiểu này có thể là trò chơi công bằng yêu cầu mọi người đều chia sẻ vì mục tiêu của tổ chức là khuyến khích hoà nhập . Theo nghiên cứu , khi một tổ chức sử dụng phép ẩn dụ gia đình trong các doanh nghiệp, nó sẽ tạo ra một nền văn hóa mà ở nơi đó đồng nghiệp không còn được coi là đồng nghiệp nữa, mà là anh chị em. Điều này khiến nhân viên gắn bó về mặt cảm xúc với tổ chức. Mặc dù nó có thể làm giảm xung đột và bất đồng trong công ty, nhưng nỗi sợ gây căng thẳng trong mối quan hệ với cấp trên của họ (những người hiện được coi là cha hoặc mẹ) có thể khiến nhân viên cảm thấy như họ phải chia sẻ bất kỳ thông tin nào đang được hỏi. Điều này thậm chí có thể khó khăn hơn trong môi trường làm việc online hoặc hybrid, đặc biệt là tại một công ty nơi phần lớn nhân viên chưa bao giờ làm việc từ xa trước đây. Nghiên cứu cho thấy khi các nhà quản lý không thể “nhìn thấy” các báo cáo trực tiếp của họ, đôi khi họ khó để tin tưởng rằng nhân viên của họ đang thực sự làm việc. Điều này có thể thúc đẩy các nhà quản lý thời gian và năng suất làm việc của nhân viên. Kết hợp điều này với các nền văn hóa mà ưu tiên đầu ra của công việc hơn khiến người lãnh đạo, người quản lý sẽ cảm thấy có quyền đến những việc dính dáng đến nhân viên. Một cảm giác trung thành phóng đại trở nên có hại. Khi một thành viên trong gia đình đang cần hoặc đòi hỏi sự cam kết đáng kể từ phía bạn, bạn hiếm khi phải suy nghĩ kỹ. Ít nhất, đó là nhận thức giữa các mối quan hệ trong gia đình. Được đặt vào môi trường làm việc, lòng trung thành có thể bị hiểu sai là hình thức kỳ vọng để vượt lên trên và hơn thế nữa để làm bất cứ điều gì để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Theo cuốn sách của Rob Goffee và Gareth Jones mang tên “The Character of a Corporation” nói về văn hóa gia đình, nhân viên sẵn sàng can thiệp để hỗ trợ người khác khi có nhu cầu, hoặc thậm chí tình nguyện “giúp đỡ trước khi họ được yêu cầu” theo cách vị tha nhất. Nhưng đây là mặt trái. Nhiều ví dụ và nghiên cứu cho thấy những người quá trung thành có nhiều khả năng tham gia vào các hành vi phi đạo đức để giữ công việc của họ và cũng có nhiều khả năng bị bốc lột   bởi chủ nhân của họ. Những điều này có thể biểu hiện là được yêu cầu làm việc không hợp lý trong những giờ làm việc không hợp lý hoặc trong các dự án hoặc nhiệm vụ không liên quan đến vai trò của bạn, hoặc giữ kín mọi thứ vì đó là lợi ích tốt nhất của công ty. Một động lực quyền lực được tạo ra nơi nhân viên bị lợi dụng. Nếu bạn đang thúc đẩy văn hóa gia đình, điều đó có khiến người giám đốc trở thành cha mẹ và nhân viên trở thành con cái không? Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng không phải ai cũng có mối quan hệ tốt với cha mẹ hoặc anh chị em của họ. Những động lực này cũng có thể khiến nhân viên cảm thấy mất sức mạnh giống như cha mẹ thường quyết định và con cái tuân theo mệnh lệnh để tự đứng lên và đảm nhận công việc nằm ngoài vùng an toàn. Một vấn đề khác phát sinh khi nói đến việc để ai đó đi hoặc chia sẻ phản hồi mang tính xây dựng. Trong một nền văn hóa “gia đình”, nó hầu như luôn luôn cảm thấy rất cá nhân. Bạn không sa thải một thành viên trong gia đình, cũng như không đưa họ vào kế hoạch cải thiện hiệu suất (PIPs). Mối quan hệ giữa nhân vien và sếp có bản chất là tạm thời, và đến một lúc nào đó cũng phải kết thúc. Vì vậy, để ví mối quan hệ  trong công ty với một gia đình tạo ra một ám chỉ rằng mối quan hệ sẽ kéo dài vô thời hạn. Bạn cũng sẽ có nguy cơ che giấu hành vi bất hợp pháp giữa các đồng nghiệp thân thiết, bởi vì bạn có thường xuyên chế nhạo gia đình mình không? Các nghiên cứu cho thấy rằng những nhân viên hoạt động trong một “nền văn hóa gia đình” thường không báo cáo bất kỳ hành vi sai trái nào khi họ cảm thấy có mối quan hệ chặt chẽ hơn với thủ phạm. Cảm giác sợ hãi thiệt hại có thể gây ra cho thủ phạm khiến các nhân viên đồng nghiệp im lặng và đồng lõa. Vậy người lao động, nhân viên cần làm gì khi rơi vào một công ty với văn hoá “gia đình” ? Công sở vẫn là công sở. Vì thế, người lao động cần phân biệt rạch ròi trách nhiệm và nhiệm vụ khi làm việc trong môi trường này”, Tessa West, giáo sư tâm lý học từ ĐH New York (Mỹ) kiêm tác giả cuốn Jerks at Work: Toxic Coworkers and What to Do About Them, nói. Vạch rõ giới hạn Vì thế ngay từ những ngày đầu tiên, bạn nên đặt ra giới hạn cụ thể cho mình nhằm tránh xung đột lợi ích hay bị kéo vào những mâu thuẫn không đáng có. Bạn cần có ý thức duy trì những quy tắc cá nhân này thường xuyên và khéo léo. Ví dụ nếu đồng nghiệp nhờ san sẻ công việc, bạn có thể nhận lời hỗ trợ song khéo léo nhắn nhủ đây chỉ là một ngoại lệ, không thuộc trách nhiệm của bạn để tránh sự hiểu lầm, mâu thuẫn về sau. Ngoài ra, nếu cấp trên  hay đồng nghiệp có hành động vượt quá giới hạn, bạn phải tỏ rõ thái độ, tránh bị cuốn vào tranh cãi hoặc truy cứu trách nhiệm không đáng có. Chắt lọc mối quan hệ Với những công ty có văn hóa gia đình, nhân viên cần có cái nhìn thực tế, rõ ràng, sàng lọc khi xây dựng các mối quan hệ nơi công sở. Giống như một gia đình, giữa đồng nghiệp và cấp trên cũng có thể nảy sinh sự bất đồng. Thay vì nghiêng về một phía, bạn nên tránh tham dự vào các mâu thuẫn như vậy nhằm duy trì sự chuyên nghiệp và tập trung trong công việc. Bên cạnh đó, bạn nên tìm kiếm những mối quan hệ chất lượng, tích cực trong môi trường công sở. Một nhà quản lý, đồng nghiệp có chuyên môn, kinh nghiệm, luôn cởi mở chia sẻ, thẳng thắn sẽ là nguồn động lực thúc đẩy bạn trong công việc. Tuy nhiên, những nhân viên có thể trải qua cảm giác “bị bỏ rơi, lạc lõng”. Trong tình huống này, một số chuyên gia trong lĩnh vực nhân sự khuyên rằng việc chủ động tham gia các hoạt động tập thể, kết nối với những đồng nghiệp khác để mở rộng mối quan hệ. Phản ứng khi tình huống "Văn hóa gia đình" trở nên độc hại: Mặc dù làm việc trong những môi trường có tính thử thách cao có thể đem lại cơ hội học hỏi kinh nghiệm, nhân viên cần nhìn nhận rõ về tính chất công việc và có hành động khi môi trường làm việc trở nên độc hại.Phản ứng khi tình huống trở nên độc hại Khi bị phân biệt đối xử ở nơi làm việc, không được công nhận năng lực hoặc dồn ép công việc, bạn có thể tìm lời khuyên từ những đồng nghiệp đáng tin cậy hoặc trực tiếp đề cập với cấp trên. Trường hợp xấu nhất, nếu những ranh giới bạn đặt ra không được tôn trọng, các nỗ lực chia sẻ và đóng góp không được lắng nghe dẫn tới hệ lụy về sức khỏe thể chất và tinh thần, bạn có thể cân nhắc tìm một môi trường, công việc khác phù hợp hơn. Nguồn: The Toxic Effects of Branding Your Workplace a “Family” Nhân viên không muốn coi công ty là ‘gia đình’ #culture #dearourcommunity #doc #family